PREPORUČUJEMO REKREACIJU:

16.04.2012.

Sport Magazin br. 3: Karate I dio

Borilačku vještinu dalekog istoka, danas poznatu kao „karate" trenira preko 150 miliona ljudi diljem svijeta. U našem Magazinu, pokušaćemo Vam približiti ovu drevnu borilačku vještinu. Počinjemo sa istorijom karate-a.

 

magazin karate

Karate treniramo iz raznih razloga, recimo npr.: takmičenje, fitnes, samoodbrana ili da treniramo nešto drugačije. Bez obzira na razlog zbog kojeg treniramo, karate je u osnovi borilačka vještina, a ne sport i postojbina karate-a je Okinava tj. Ryukyu-arhipelag.

Okinava je najveće ostrvo RyuKyu arhipelaga i nalazi se na krajnjem jugu Japana. RyuKyu se prvi put spominje prije 1300 godina. U svojoj ranijoj historiji RyuKyu arhipelag je bilo zasebno kraljevstvo od 1429 godine do 1872 godine, kada postaje dio Japana.

Do 1429 godine arhipelag je bio podjeljen na tri velika feudalna posjeda: sjeverni-Hokuzan, centralni–Nanzan, i srednji-Chuzan. Vladari ovih posjeda su vodili međusobnu borbu za prevlast do 1429 godine kada je vladar feuda Chuzana uspio da ostvari konačnu pobjedu i ujedini kraljevstvo. Za prijestolnicu je izabrao grad Shuri na jugu Okinave. Ujedinjenje kraljevstva dovelo je do njegovog razvoja, intenziviraju se trgovačke veze sa Kinom, Japanom, Indijom, Tajvanom i Korejom, čiji se kulturni uticaji osjećaju na Okinavi tog doba.

Kulturni uticaj Evrope počinje u nešto kasnijem periodu kada Evropske države uspostavljaju prve diplomatske i trgovačke veze sa zemljama dalekog istoka. Stanovništvo koje se do tada većinski bavilo uglavnom ribolovom i zemljoradnjom počinje intezivnije da se bavi trgovinom.

U naredna dva vijeka na RyuKyu arhipelagu se osjeća napredak u svakom pogledu.


Društvo na RyuKyu arhipelagu je bilo podjeljeno na kraljevsku Sho porodicu, Shizoku koji je bio podjeljen na više grupa, zavisno od pozicije u kraljevstvu (imućniji i školovaniji stanovnici kraljevine) i Heimin (obični ljudi, većinski seljaci). Pechin grupacija je bila dio Shizoku klase i kotirali su visoko u istoj, a bili su poznati kao izrazito obrazovani, kao i stručnjaci borilačkih vještina. Pechin klasu možemo uporediti sa samurajima u Japanu po značenju u društvu toga vremena. Pechin su takođe nosioci tradicije borilačke vještine Tode, a koju danas zovemo Karate.


Majstori borilačkih vještina sa Okinave toga vremena nisu učili desetine učenika toj vještini, već su imali jednog ili rijetko dva učenika. Tako se u tajnosti vještina sa Okinave prenosila vjekovima.

Ova vještina borbe se držala u tajnosti i samo povlašteni su imali priliku da je nauče. Vještina borbe sa Okinave koju su koristili Pechin usko se veže za gradove Shuri i Tomari.

Prema tumačenjima mnogih stručnjaka historije borilačkih vještina u Naha gradu se razvijala vještina nižeg staleža tj. Heimin. Korištenje kobudo-a (korištenje tradicionalnog oružija) se veže za Shuri i Tomari dok slabo ili nikako za Naha.

Tri osnovna stila borilačke vještine sa Okinava dobili su imena po gradovima u kojima su nastali: Naha-te (ime dobio po gradu Naha), Shuri-te (ime dobio po gradu Shuri), i Tomari-te (ime dobio po gradu Tomari). Ovi stilovi nastali su u različito vrijeme. Razlikuju se u tehnikama i pristupu borbi, a iz njih su kasnije nastali različiti karate stilovi. Shuri–te i Tomari-te koristi ”prirodne” stavove (Dachi) dok Naha-te koristi dublje stavove. Naha-te je većim djelom bilo pod uticajem borilačkih vjestina iz Kine tj. može se reći da skoro u potpunosti potiče iz Kine. Shuri-te i Tomari-te prestavljaju izvornu Okinvsku vještinu Tode koja je bila pod uticajem borilačkih vještina iz Japana i Kine, ali nije došla iz Kine na Okinavu. Stanovnici RyuKyu arhipelaga su porijeklom Japanci koj su prije više stotina godina naselili ovaj arhipelag. Razvijali su se kao zasebna kutura, a i razvili su dialekt japanskog jezika koji se zove Uchinaguchi.

1872 godine Okinava postaje dio Japana. Od tada, ne samo na Okinavi već i u Japanu se dosta mjenja, društvo se modernizuje i Japan je otvoreniji prema zapadu. 1873 godine klasa samuraja se ukida u Japanu. Ekvalentno sa tim na Okinavi se ukida Pechin (ratnička klasa), što je značilo da bi okinavska vještina preživjela, morala se prilagoditi novome vremenu.

Posljednih sto godina većina karate stilova se promjenila u izvodenju tehnika. Naročito poslije 1901 god. kada je Itosu Anko (1830-1915) uveo karate u školski sistem na Okinavi. 1922 god. se karate prenosi sa Okinave u Japan. Mnogi majstori sa Okinave putuju u Japana da bi demonstrirali ovu borilačku vještinu. 
U više navrata majstori sa Okinave su se sastajali sa ciljem da pronađu način da svoju vještinu „prodaju" Japanu i da na taj način bude prihvaćena kao japanska. Jedan od poznatijih sastanaka je onaj 1934 godine kada su se majstori sastali da se dogovore tj. da standardizuju tehnike i nazive. Ne samo da je borilačka vještina sa Okinave dobila ime Karate-Do, već nazivi kata i tehnika se u toku izmjena mjenjaju, tako npr. Pinan Kate su promjenjene u Heian Kate, kao i Naifanchi mjenja ime u Tekki itd. Imena koja su bila na okinavskom tj. Uchinaguchi (japanski dialekt). Prve promjenje su nastale u izmjenama imena tehnika, kasnije dolazi i do izmjene samih tehnika, jer Karate počinje da trenira ogroman broj ljudi u Japanu, a malo kasnije i diljem ostatka svijeta, što znači da sistem gdje je učitelji imao jednog do dva učenika prelazi u masovnu edukaciju što je zahtjevalo da se karate pojednostavi radi prenosa znanja.

Nastankom „sportskog karate-a" tehnike se kategorišu i adaptiraju prema onim koje daju poene i kako pobjediti meč. Karate se polako u većini trenira kao sport.
Sa ovim su začeti nastanci današnjih karate stilova koji svi na neki način vode porijeklo od tri temeljna stila. Pošto se ova vještina do 16 vjeka trenirala u tajnosti postoji vrlo malo infromacija o razvoju karate-a. U 17 vijeku nekolicina majstora su postali slavni (i van granica RyuKyu) i od tog vremena se mogu pratiti ove velike škole preko svojih majstora koji su postali slavni preko usmenih historija, a i legendi. Za vrijeme II svjetskoga rata mnogi pisani zapisi su uništen, a historiski objekti razrušeni. Što je uticalo da dosta kulturnoga blaga nestane u nepovrat.

Danas jedan od važnijih preživjelih dokumenata o historiji Karate-a je zapis Sokon "Bushi" Matsumura iz 1882 godine u kojem su sažeti glavni aspekti vještine borbe sa Okinave.

Tradicionalno karate i kobudo se znatno razlikuje od "modernoga", sportskog u izvođenju tehnika, pristupu treniranju i cilju sa treniranjem. Danas karate možemo podjeliti na okinawski i japanski. Po Evropi i ostaku svjeta treniranje kobudo-a nije rašireno kao treniranje karate-a. To ga ne čini manje vrijednim već čak i važnijim jer poznavanjem kobudo-a, karate studenti dovode svoje znanja na jedan dublji i veći nivo poznavanja borilačkih vještina, kao bližem razumjevanju treniranja borilačkih vještina sa Okinave.

U osnovi karate i kobudo su borilačke vjestine, a ne sportovi. Trening karate-a i kobudo-a sadrži mnogo vise od borbe. Srž karate i kobudo treniranja je mentalni trening, postovanje drugih kao i samokontrola.

Svrha treninga je razvoj duha, tehnika i tjela u jedinstvu (Shin-Gi- Tai-Ichinyo). Kao što jedna od značajnih majstora karate-a prošloga vjeka sa Okinave reče: „World Peace Through The Way of Karate".

Gambate Kudasai!

Nastaviće se....